Inleiding

Literatuur in de 20e eeuw

In de twintigste eeuw vinden tal van vernieuwingen plaats en de literaire stromingen volgen elkaar op en komen ook gelijktijdig voor: symbolisme, avant-garde, modernisme, postmodernisme. Veel schrijvers en dichters verwerken in hun teksten de wereldoorlogen en de Jodenvervolging of bewerkstelligen een nieuwe vrijheid in seksuele normen en waarden.

Handig om te weten

Personen: Koningin Wilhelmina, Anton de Kom,  Adolf Hitler, Koning Boudewijn, Lumumba, Martin Luther King, Michael Gorbatsjov, Joop den Uyl

Gebeurtenissen: Eerste Wereldoorlog, Tweede Wereldoorlog, Koude oorlog, onafhankelijkheid Indonesië, Congo en Suriname, oprichting Europese Unie, tweede feministische golf, de Oliecrisis


Onderwerpen

De sociaal-kritische romantraditie
Experiment en spontaniteit
Een boodschappenlijstje als gedicht
Cynische, ontluisterende boeken
De oorlog als thema en als breuk
Verschuivende ideeën over koloniale herinnering
Groot succes in een klein gebied
Nieuwe geluiden in het interbellum
Liever ‘vent’ dan ‘vorm’
Een nieuwe wereld en een nieuwe kunst
Voorbij en niet voorbij
De eeuw van het kind
Autonome gedichten van toeschouwers
Twijfelende personages en onkenbare werkelijkheid
Anekdotiek versus autonomie
Huiskamerproza versus het postmodernisme
De schoonheid van een hogere werkelijkheid
Alles is tekst en breken met tradities

Schrijvers

Postmodern polemicus
Sociaal bewogen prozavernieuwer
‘De ondergang’ centraal
Tegendraadse feminist op zoek naar zichzelf
Boeken doortrokken van een oosterse sfeer
Dichter tussen Nederlands en Afrikaans
De verbrande schrijfster
'Kwelgeest van de Nederlandse letteren’
'Ik ben tot in mijn laatste vezel een estheet'
In gevecht met de taal
Dichter die altijd bleef twijfelen
Verlangen naar een andere wereld
Concrete, zintuiglijke en lichamelijke taal
Altijd de oorlog
Elk literair genre de baas
"'t Is goed in 't eigen hert te kijken"
Romanschrijver, dichter en journalist
Van schrijver-voor-kenners tot BN’er
Autonoom en veelzijdig 
Dichteres des Vaderlands avant la lettre
Een Surinaamse, uiteengewaaid boven de oceaan
Mix van seksualiteit, religie en dood

Teksten

Jan Campert, 1941
Jacq Firmin Vogelaar, 1980
Melati van Java, 1903
Suwarsih Djodjopuspito, 1940
Frank Martinus Arion, 1973
Paul van Ostaijen, 1921
C.B. Vaandrager, 1969
Cyriel Buysse, 1903
Hella Haasse, 1992
Johan Huizinga, 1919
S. Vestdijk, 1949
Jona Oberski, 1978
E. du Perron, 1935
Frans Kellendonk, 1986
Adriaan van Dis, 1983
M. Nijhoff, 1934
Hella Haasse, 1948
Jacob Israël de Haan, 1904
Thomas Rosenboom, 1999
Charlotte Mutsaers, 1994
Virginie Loveling, 1911
J.C. Bloem, 1945
Albert Helman, 1931
Maria Dermoût, 1955
Harry Mulisch, 1975
Hugo Claus, 1983
Monika van Paemel, 1985
Herman Gorter, 1890
Astrid Roemer, 1998
Anton de Kom, 1934