Inleiding

Literatuur in de 18e eeuw

In de achttiende eeuw las en schreef men steeds meer. Alleen, of in genootschappen, salons en leesbibliotheken. Mannen, vrouwen, kinderen, gezamenlijk verkende men nieuwe literaire genres zoals romans, tijdschriften, encyclopedieën en burgerlijke toneelstukken. Literatuur had een enorme impact op hoe mensen dachten en handelden. In literatuur werden nieuwe denkbeelden uitgetest: utopische romans verbeeldden ideale werelden, sentimentele gedichten riepen op tot inleving met armen en onderdrukten, vlammende traktaten verkondigden radicale, democratische ideeën.

Handig om te weten

Personen: Voltaire, Mozart, Marie Antoinette, François-Dominique Toussaint Louverture, Frederik de Grote, Denis Diderot, Goethe
Gebeurtenissen: Vrede van Utrecht (1713), Windhandel (1720), Oranjerevolutie (1747), Declaration of Independence (1776), Nederlandse Revolutie (1783-1799), Franse Revolutie (1789)


Onderwerpen

Onderwerpen
Podium voor de samenleving
Overleven in de achttiende eeuw
Wetenschappelijk tijdschriften in opkomst
Opvoeding en onderwijs
Genootschappen bouwen aan een betere samenleving
Politieke omwentelingen 1780-1800
Durf te denken!
Het dichtgenootschap als kweekvijver voor literair talent
Liefde en seks
Beroemde doden aan de discussietafel
Het ‘ik’ beschreven
Bloei en ondergang van een klassiek genre
Dromen van een betere wereld
Koffiehuizen als verlichte vrijplaatsen
De uitvinding van de vrijmetselarij
Tijd voor een nationale taal
Bloei van wetenschap en techniek
Emancipatie en verlicht seksisme
'Poëtenstrijd' aan het begin van de 18e eeuw
Gevangenisverhalen
Het succes van de roman
Literatuur als politieke arena
Hoe verdien je aan literatuur?
Auteursportretten en boekillustraties
Literatuur en de koloniën
Het tijdschrift als motor van de publieke opinie
Jeugdliteratuur in de 18e eeuw

Schrijvers

Teksten
Van bakkersknecht tot populair dichter
Ongezouten je mening geven
Invloedrijk opinievormer
Sentimenteel en vaderlandslievend
Komisch en kritisch
Vertaler en vernieuwer
Wonderkind met een scherpe pen
Bestrijder van kolonialisme en slavernij
Grappige Duitser
Schrijver van een cultboek
Schrijven in de gevangenis
Kritische denker
Dichter die scherp observeerde
Geëmancipeerd dichteres
Godsdienst als antwoord op leed en verdriet
De blinde schrijfster
Onbeperkt houdbaar proza
De bekendste dichter van Nederland was een boer
Schrijftalent met een passie voor de natuur
Selfmade intellectueel
Pleitbezorger van de Nederlandse taal
Al tijdens zijn leven een legende
De kritische wereldreiziger
Raadselachtig schrijver, verlichte geest
Talentvol schrijversduo
Intelligente rebel

Teksten

Teksten
Joan Derk van der Capellen tot den Pol, 1781
Betje Wolff en Aagje Deken, 1782
Rhijnvis Feith, 1783
Margareta Cambon-Van der Werken, 1782
Willem van Swaanenburg, 1723
Elisabeth Maria Post, 1791-1792
Sybrand Feitama, 1733