Jonge Curaçaose dichters

Papiamentu is de moedertaal van het overgrote deel van de bevolking van de eilanden Aruba, Bonaire en Curaçao. Het landschap van de Papiamentu poëzie is in de eerste vier decennia na de Tweede Wereldoorlog vooral bepaald door Curaçaose dichters. De bekendste zijn Pierre Lauffer, Elis Juliana, Luis Daal, Nydia Ecury en Lucille Berry-Haseth. Tip Marugg en Frank Martinus Arion worden apart genoemd, omdat ze niet alleen in het Papiamentu, maar ook in het Nederlands dichtten.

Rond 2000 stolde het dichterlijke bloed, maar begin 21ste eeuw kwam de stroom langzaam maar zeker weer op gang, dankzij Nathania Engelhardt, Daphne Obispo, Alejandra Cijntje en Tyson Hill, allen geboren in de laatste jaren van de vorige eeuw. Andere dichters van de laatste twintig jaar zijn Jesmeyza, Pompadó Martha, Ralph Winedt en Aline Abdul. Achter de Nederlandse dijken, aan de overzijde van de Atlantische Oceaan, dichten bijvoorbeeld Gershwin Bonevacia, winnaar van De Gouden Ganzenveer 2026, en Rayvel ‘Ray Fuego’ Pieternella in het Nederlands.

Deze dichters vormen niet een hechte groep. Ze passen niet in termen als Gen Z of Alpha, daarvoor zijn ze individueel te verschillend. Om ter wille van de literatuurgeschiedenis toch een categorie te bedenken, is de titel van een tweetalige bundel waarin negen jonge dichters verzameld zijn een mogelijk uitgangspunt. Kaba ta kuminsá luidt die titel, bij de eerste druk in 2024 vertaald als Eindeloos weer geven. Bij nader inzien dekt ‘Klaar af’ de lading beter. Laten we voor het gemak deze jonge dichters de ‘Generatie Klaar af’ noemen.

Generatie Klaar af

De inleiders bij deze bundel, Nifa Ansano en Juan-Carlos Goilo, zijn zelf ook dichters of spoken word-performers. Ze schrijven in het voorwoord dat de bundeling is ontstaan ‘uit de dringende behoefte om kennis en denkwijze met elkaar te delen; de structuren te doorbreken die ons achterstellen en vastgeroest houden.’ En ze voegen er meteen aan toe: ‘Een woord heeft kracht. BOEM! Het is rechtstreeks, doelgericht en ingrijpend.’ Ze zien Papiamentu ‘als de verbinding tussen lichaam en woord’, belangrijk voor Curaçao om zich te vertolken in deze woelige tijden waarin het mondiale geweten aan het veranderen is.

Papiamentu

Waar Papiamentu, de taal, het verbindende element is, naast een verbondenheid in de geschiedenis van kolonialisme inclusief slavernij, zijn de verschillen ook duidelijk. De dichters in Kaba ta kuminsá zijn:

Alejandra Cijntje

Alejandra Cijntje, die vooral bekendheid geniet als beeldend kunstenaar. Haar poëzie is zeer associatief, daardoor niet altijd direct begrijpbaar met de ratio. In haar doeken zijn de associaties goed te beleven en voor elke kijker anders. In haar gedichten wordt de lezer uitgedaagd de associaties mee te beleven. De openingsstrofe van ‘Filigrana’:

Christine Krolis

Christine Krolis snijdt taboeonderwerpen aan in therapeutische gedichten, zoals in het fragment van dit gedicht:

Dilara Tramm

Dilara Tramm vindt rust in het scheppen en herinnert ons aan de poesia rítmiko.

Katiuska Quiñones

Katiuska Quiñones, poppenmaakster en -speelster, zegt: ‘Maar, als ik niet schrijf, weet ik dat ik de mensheid en mezelf iets onthoud’:

Mayrond van Lamoen

Mayrond van Lamoen, alias MyRònchi Trips, leidt toeristen rond. Hij schrijft aforismen en een gedicht als ‘Kadena di katibu’, waaruit:

Nataly Burgzorg

Nataly Burgzorg heeft de tekst geschreven voor de kortfilm The Neighbourhood (2015) geregisseerd door Raymi Sambo, en is kritisch in haar psychologische perspectieven. Uit ‘E Portal’:

Ralph Winedt

Ralph Winedt is medeoprichter van het schrijverscollectief Carrying Narratives / Kargando Narativa en schrijft vanuit een ‘filosofisch-conceptuele verkenning van conventionele termen, begrippen, een nieuwe men-taal-iteit en mentale tijd’. Uit ‘Idioma di silensio’:

Ruthvienca Pietersz

Ruthvienca Pietersz is begonnen met schrijven toen ze merkte dat ze bang was om alles tegen anderen te zeggen:

Vesuhely Americaan

Vesuhely Americaan vraagt zich in haar werk, zowel beeldend als geschreven, af wat identiteit werkelijk betekent en stelt vragen bij gangbare concepten van identiteit.

Van deze negen dichters zijn er een paar oprichter van of gelieerd aan het collectief Carrying Narratives / Kargando Narativa, dat in april 2026 het eerste lustrum heeft gevierd.

Wintertuin Curaçao

Naast dit initiatief bestaat sinds 2017 de stichting Wintertuin Curaçao, dankzij de inzet van een kleinzoon van de Curaçaose schrijver Guillermo Rosario, Joeri Oltheten. Deze stichting stimuleert het literaire schrijven in Curaçao via creative writing-workshops en masterclasses en maakt gebruik van de uitgeverij van zusterstichting Wintertuin NL om (debuut)romans en -dichtbundels van Curaçaose auteurs te publiceren. Sin Frontera (2023) (Grenzeloos) van Aline Abdul verscheen als het eerste chapbook (een klein, goedkoop gedrukt boekje) en is in 2024 bekroond met de UNESCO Curaçao Prijs voor de Moedertaal Papiamentu 2024. Deze bundel is eentalig, maar de twee volgende chapbooks zijn tweetalig: Boka Yen / Een Mond Vol (2024) door Nathania Engelhardt en Sigá ku glas di awa / Sigaar met een glas water (2025) van Tyson Hill. Verder verschijnen er bijdragen op de site van de groep Patruli Literario.

Aline Abdul

Aline Abdul is in 2003 geboren in Libanon en op jonge leeftijd naar Curaçao gekomen. Ze herkent hier de cederboom uit haar geboorteland, maar wil geen grenzen zien, of kijkt erover heen.

Nathania Engelhardt

Nathania Engelhardt is een debater die in haar tweetalige debuutbundel Boka Yen / Een Mond Vol zin wil geven aan de wereld door te onderzoeken en vast te leggen wie zij in verschillende levensfasen is.

Nathania heeft in de bundel van Tyson Hill voor de Nederlandse vertaling gezorgd. Beide schrijvers zijn na hun studie in Nederland teruggekeerd naar Curaçao. Tyson vond na terugkeer zijn stem en passie terug voor het Papiamentu.

Buitenbeentje

Arturo Desimone is een buitenbeentje. Hij is niet van Curaçao, maar van Arubaans-Argentijnse afkomst en hij hanteert niet het Papiamentu (van Curaçao of Bonaire) maar het Papiamento (dat op Aruba wordt gebezigd). In zijn bundel Kibocacion entre luz y boca (Vergissing tussen licht en mond) associeert hij vrij met woorddelen die op elkaar lijken en inhoudelijk fantaseert hij over mythen van over de hele wereld die zich op Aruba afspelen.