Uit het schoolboek van Cato

Het Boec van Catone is de Middelnederlandse bewerking van het Latijnse schoolboek Disticha Catonis en bevat wijze spreuken, leefregels en adviezen. De Middelnederlandse tekst is óók in het onderwijs gebruikt, waarschijnlijk zowel voor privélessen, in volkstalig schoolonderwijs als op handelsscholen voor toekomstige kooplieden. Maar feitelijk kon iedere geïnteresseerde volwassene het zijne opsteken uit het Boec van Catone, want het bevat levenswijsheid voor iedereen. In de proloog wordt het werk echter met name als schooltekst gepresenteerd:

Lieve kinder, nu bidt Ghode
Dat hi mi sende sinen bode
Ende hi mi wise ende lere
Hoe hic minen sin ter wijsheit kere.
Alle die vroet willen wesen
Der clerken boec moeten si lesen
Of in dietsch of in latine,
Also hic u hier bekinne,
Alsi terst ter scole gaen.
Die hem wijsheit doet verstaen
Vele meer dan enich doet.
Hier ombe pensic in minen moet.
Dat icker u bi wille leren,
Hoe ghi u herte nu moegt keren
Ter wisseit waert. Nu merket dan
Wat wilen seide en vroet man
Ende penst om dese woert
Die hic u hier sal seghen voert.

Lieve kinderen, bid God dat hij mij zijn afgezant stuurt en dat hij mij leert hoe ik mij op wijsheid toe kan leggen. Een ieder die iets wil leren, moet, zoals ik jullie hier zeg, het Boek van Catone lezen, hetzij in de volkstaal, hetzij in het Latijn, wanneer hij voor het eerst naar school gaat. Wie kennis vergaart, begrijpt meer dan een ander. Ik wil jullie hiermee leren hoe jullie je nu op het vergaren van kennis en wijsheid kunnen toeleggen. Lees wat een wijs man vroeger zei en wees zijn woorden, die ik hier zal opschrijven, indachtig.